Katarakta (zaćma, HC)

Katarakta (zaćma) jest najpopularniejszą i wzbudzającą najwięcej kontrowersji i wątpliwości przypadłością związaną ze wzrokiem malamutów. Katarakta przejawia się zmętnieniem soczewki. Może ono być punktowe, częściowe lub postępujące aż do całkowitego zmętnienia. Z uwagi na fakt, że w najcięższych przypadkach katarakta oznacza całkowitą ślepotę, dobrzy hodowcy traktują ją bardzo poważnie. Szacuje się, że problem dotyczy w tej chwili ok. 10% populacji.

W większości przypadków, gdy choroba nie postępuje drastycznie, psy doskonale kompensują sobie dyskomfort wzroku słuchem i węchem. Z drugiej strony, właśnie przez to choroba bywa w ogóle niezauważana przez właścicieli, którzy nie badają swoich psów. Pierwsze widoczne sygnały nieprawidłowości pojawiają się zwykle dopiero wtedy, gdy pies  jest już prawie całkiem ślepy. Zaawansowana katarakta może być natomiast leczona operacyjnie, zupełnie tak jak u ludzi.

Katarakta może być chorobą o charakterze dziedzicznym (HC- Hereditary Cataract) lub nabytym – na przykład na skutek innych schorzeń czy urazów (zatrucia toksycznego, uderzenia, choroby metabolizmu lub po prostu starości). Charakter katarakty diagnozuje się na podstawie rodzaju i umiejscowienia zmian w oku. Kataraktę dziedziczną od np. starczej czy nabytej na skutek innej choroby można rozróżnić na podstawie specyficznego wyglądu i miejsca wystąpienia zmian w oku.

W certyfikatach unijnych wydawanych przez uprawnionych weterynarzy istnieje rozróżnienie na kataraktę wrodzoną (congenital) i nie wrodzoną (non congenital), w zależności od tego w jakim wieku została wykryta. Jeśli pies jest dorosły i wykrywa się ją przy kolejnym jego badaniu (przy czym wcześniej jego oczy były od niej wolne) można postawić diagnozę, że jest niewrodzona. Wrodzoną wadę soczewki można stwierdzić tylko w przypadku badania psa w wieku szczenięcym, które należy przeprowadzić przed ukończeniem przez nie 8 tygodnia życia. Gdy pierwsze badanie psa przeprowadzane jest w wieku np. 1.5 roku, nie można już jednoznacznie stwierdzić czy wada jest wrodzona czy niewrodzona.

Problem związany z profilaktyką polega na tym, że nie jest do końca znany schemat dziedziczenia katarakty w rasie Alaskan Malamute. Odkryte dla innych ras schematy dziedziczenia nie są spójne (w jednych przypadkach odpowiada za nie gen recesywny, w innych dominujący, w jeszcze innych dziedziczenie odbywa się na zasadzie dominacji niezupełnej). Podejrzenia naukowców i hodowców idą jednak w kierunku opinii, że za chorobę odpowiedzialny jest gen recesywny, co bardzo utrudnia profilaktykę. Recesywny charakter dziedziczenia oznacza, że chore szczenię może się narodzić ze skojarzenia dwóch zdrowych psów będących jednak nosicielami katarakty. Ustalenie który malamut jest nosicielem a który nim nie jest obecnie głównym zmartwieniem hodowców. Tylko w przypadku popularnych reproduktorów i suk hodowlanych, poprzez analizę zdrowia ich potomstwa z różnych skojarzeń można cokolwiek wywnioskować. Niestety, w przypadku polskich malamutów jest to bardzo trudne, gdyż ilość przebadanych psów (% potomstwa z danego miotu) jest nadal bardzo niska. Wielu hodowców przy określaniu stopnia zagrożenia kataraktą poprzez użycie w skojarzeniu danego osobnika, z ostrożności trzyma się zasady, że jeśli pies ten mimo, że sam jest zdrowy (brak objawów klinicznych) kiedykolwiek dał chore szczenię oznacza to, że jest nosicielem genu katarakty i wyklucza go z hodowli. Stosowanie się do tej zasady na pewno podnosi prawdopodobieństwo wykluczenia katarakty z programu hodowlanego, jednak hodowcy często stają przed sporym dylematem, gdy przedmiotem rozważań jest na przykład reproduktor o wybitnych cechach eksterieru.

W profilaktyce katarakty wielki udział mają więc sami hodowcy. Tylko od ich wiedzy, zaangażowania i uczciwości zależy zdrowie rasy. Ignorowanie w hodowli pracy analitycznej mającej na celu identyfikację i wykluczenie z programu nosicieli jest prostą drogą ku ogromnym problemom w przyszłości. Aktualne ogólne zalecenia hodowlane bazują przede wszystkim na tym, aby kojarzyć ze sobą jedynie psy zdrowe (bez klinicznych objawów katarakty). Hodowcy, którzy pragną pójść dalej nie używają do hodowli psów, o których wiadomo, że dały chore szczenięta, wykluczają z hodowli całe rodzeństwo psa chorego, a także przed wydaniem szczeniąt do nowych domów (przed ukończeniem 8 tygodnia życia) sprawdzają ich oczy pod kątem obecności katarakty.

Psy należy badać należy każdego roku, certyfikat ważny jest tylko rok i wydaje go uprawniony weterynarz (lista weterynarzy). W wieku 5 lat polski malamut może uzyskać dożywotni certyfikat zdrowych oczu.

Od wielu lat hodowcy niecierpliwie czekają na oznaczenie genu odpowiedzialnego za kataraktę u alaskan malamute i stworzenie testu na nosicielstwo, co raz na zawsze rozwiąże problem jednoznacznego stwierdzenia który pies jest nosicielem. Każdego roku z laboratoriów i konferencji okulistycznych dochodzą słuchy, że naukowcy są już bardzo blisko sukcesu. Z drugiej strony istnieją też spore obawy, że w momencie wynalezienia testu problem rasy dopiero się rozpocznie, gdyż okaże się, że ilość nosicieli w rasie jest tak duża, że znacznie zawęża to pulę genową i poważnie hamuje rozwój rasy.

opracowała: trustin

Żródła:

  • Malamute Health – www.malamutehealth.org
  • Canine Eye Registration Foundation (CERF)- http://www.vmdb.org/cerf.html
  • “Alaskan Malamute Yesterday and today” Barbara A. Brooks, Sherry E. Wallis

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress
Copy Protected by Tech Tips's CopyProtect Wordpress Blogs.